Programma

IMG_2063Herken jij op deze foto het Binnenhof? De opleiding “Beter Beleid door te Sturen op Geluk” biedt je een verrassend perspectief, prikkelend én onderbouwd, op bekende politieke en beleidsthema’s.

Het programma van 6 x 1 dag heeft als rode draad:
• van individueel geluk naar maatschappelijk geluk;
• van hierover kennis opdoen naar toepassing in de praktijk.
De werkvormen zijn gevarieerd. Van college (met alle gelegenheid tot gedachtenwisseling) tot individuele en gezamenlijke opdrachten. Je kunt je eigen ervaringen inbrengen en van andere deelnemers leren. Ook zullen we nu en dan een ontspannings-, een mindfulness- of een geluksoefening uit de positieve psychologie doen.

Van dag tot dag is de verdeling: ongeveer de helft van de tijd college (inclusief gedachtenwisseling daarover), de andere helft gaan we in groepjes met praktische opdrachten aan de slag.

Globaal gezien, is de opbouw tijdens de 6 dagen:
– van individueel geluk naar geluk in de samenleving;
– van wetenschap naar toepassing in de beleidspraktijk.

Per dag is er een centraal thema. Het eindresultaat is een gezamenlijk beleidsplan dat zich richt op het vergroten van geluk. We werken hier van dag tot dag stapsgewijs naartoe.

Dag 1: Bronnen van kennis over geluk

Als je over geluk spreekt, heeft bijna iedereen daar een mening over. Als je weet waar die meningen vandaan komen, snap je veel beter waar het maatschappelijke debat rond geluk over gaat. Ook is dit een ideale introductie in het onderwerp.

Kennis over geluk komt allereerst uit onze eigen levenservaring en de cultuur om ons heen (1). Die cultuur wordt op zijn beurt gevoed door oudere, vaak religieuze wijsheidstradities, van de Oude Grieken tot de hedendaagse mindfulness (2). Ten slotte is er de nieuwe, maar cruciale inbreng vanuit de wetenschap (3).

In het praktische deel gaan we na hoe je die verschillende achtergronden kunt herkennen in hedendaagse gesprekken en discussies rond geluk.

Dag 2: Individueel geluk

Op deze dag brengen we alle kennis samen over de invloeden op/oorzaken van individueel geluk. Je ontdekt van welke geluksadviezen is bewezen dat ze effectief zijn. We laten je drie verschillende geluksformules zien van populaire schrijvers en hoe die in elkaar steken.

Maar kloppen ze ook? In het praktische deel ga je deze geluksformules zelf beoordelen in het licht van de voorafgaande informatie. We bespreken welke geluksadviezen jou het meest aanspreken en waarom. En we gaan meteen een stap verder: welke aspecten van geluk zou je graag meer bekend maken, als bouwstenen voor groter welzijn?

Dag 3: Van geluk naar geld naar geluk

Terwijl het politieke debat eigenlijk zou moeten gaan over welzijn en geluk, zien we vaak dat vooral economen het hoogste woord voeren. Maar wist je dat er in verschillende perioden van de geschiedenis heel anders tegen geluk werd aangekeken? Door een historische ‘omweg’ ontdekken we waar die hedendaagse dominantie van de economen vandaan komt. Ook zullen we zien hoe die inmiddels door de gelukswetenschap is achterhaald. Dit betekent dat je stevig in je schoenen staat als je geluksonderzoek als basis voor lokaal beleid gebruikt!

Tegelijk is het goed mogelijk het thema ‘geluk’ op een financieel verstandige manier, met oog voor effectiviteit en kosten-baten-analyse te benaderen. In het praktische deel gaan we dan ook op verschillende manieren aan de slag met de verhouding tussen geld en geluk, individueel en bij de gemeente.

Dag 4: Een dashboard voor geluk

Een van de beste maatstaven voor geslaagd gemeentebeleid is als het geluk van de bevolking omhoog gaat. Om beleid te voeren dat het geluk van inwoners bevordert, moet je het geluk van inwoners meten. Welke groepen zijn meer of minder gelukkig en kun je weten waardoor dat komt? Om na te gaan of je beleid succes heeft, moet je het later opnieuw meten. Het is best complex, want geluk kun je niet rechtstreeks verhogen. Dat gaat vaak via andere factoren, dus moet je die ook in het dashboard opnemen.

In het praktische deel exploreren we hoe je als gemeente een lokaal dashboard met geluk als centrale indicator kunt creëren. Hoe ga je dat maken? Niet zozeer technisch, maar vooral in zijn sociale context gezien en qua besluitvorming. Hoe zorg je dat het politiek neutraal is en ook zo wordt gezien? Wie bepaalt welke indicatoren er in komen? Krijgt de bevolking daar een rol bij? Kan iedereen de resultaten zien? Wanneer en hoe ga je het dashboard gebruiken?

Dag 5: Beleid met geluk als doel

Beleid is nooit louter een vertaling van wetenschappelijk onderzoek. Je krijgt deze dag een opfrissertje over beleid en de verschillende manieren om beleid te ontwikkelen. Daarnaast geven we je op diverse beleidsterreinen (bijv. onderwijs, gezondheid, sociaal domein, ruimte en wonen) aanvullende informatie uit geluksonderzoek. Ten slotte maak je kennis met de World Database of Happiness, die wordt beheerd door prof. Ruut Veenhoven aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Je leert hoe je die zelf kunt gebruiken.

In het praktische deel gaan we deze laatste twee dagen verschillende onderdelen van het beleid van een denkbeeldige voorbeeldgemeente uitwerken. We verdelen dat naar interesse en deskundigheid van de deelnemers. Wellicht kun je ontbrekende informatie (met begeleiding) opzoeken in de World Database of Happiness. We sparren met elkaar en bespreken hoe we samen toewerken naar het eindresultaat.

Dag 6: Integraal lokaal geluksbeleid

Op deze dag moeten alle lijnen bij elkaar komen. We bepalen samen hoe we deze dag gaan inrichten. Het gezamenlijke resultaat wordt een schets voor een samenhangend lokaal beleid, dat zich richt op het vergroten van geluk.

Het moet praktisch zijn, het moet haalbaar zijn, het moet wetenschappelijk onderbouwd zijn. Niet elke gemeente hoeft er mee uit de voeten te kunnen, als het maar voldoende handen en voeten en inspiratie geeft om het zelf aan te kunnen passen.

Praktische informatie

Daarnaast zorgen we deze dag voor een terugblik op het leerproces. We testen in hoeverre je argumenten rond het thema geluk kunt weerspreken of ermee kunt instemmen. We sluiten af met een diner.

Om het voor raadsleden en bestuurders makkelijk te maken deel te nemen, vindt de opleiding op 6 vrijdagen plaats. Er zitten doorgaans drie weken tussen de opleidingsdagen in, zodat er ruim voldoende tijd is je op de volgende dag voor te bereiden.

Extra’s
De opleiding kent nog een aantal interessante extra’s. Zo ga je van een aantal actuele en veelgelezen boeken ontdekken wat ze met geluk te maken hebben:
Donuteconomie door Kate Raworth. Wat is de plaats van geluk en geluksonderzoek in de donut? Raworth ziet dit over het hoofd (echt waar), terwijl het haar model juist veel sterker zou maken.
Blauwe zônes door Dan Buettner. Eigenlijk zijn dit vier boeken; twee over gezondheid en twee over geluk. Het eerste boek gaat telkens over het onderzoek naar plaatsen met de meest gezonde (= langstlevende) mensen, dan wel de meest gelukkige. Het tweede boek gaat beide keren in op hoe je deze kennis op een andere plaats (dus buiten de oorspronkelijke context) kunt gebruiken in veranderprocessen.
De Logica van Geluk door Mo Gawdat. De schrijver bedenkt een formule voor geluk en toetst die op grond van zijn persoonlijke ervaring. Het is een waardevol boek. Door dit te vergelijken met het geluksonderzoek en andere pogingen om zo’n formule te ontdekken, krijg je nog een veel breder perspectief.

Last but not least zul je kennismaken met de de World Database of Happiness, het unieke project van prof. Ruut Veenhoven en ‘zijn’ vrijwilligers, dat iedereen online kan gebruiken. Een van hen zal hierover vertellen en je wegwijs maken hoe je deze database zelf kunt gebruiken; inclusief oefeningen om op jouw terrein onderzoek over geluk te vinden.

Onderwijsfilosofie

We gaan uit van de 123-benadering. Deze term hebben we zelf bedacht. Dat is geen compleet nieuw leerproces, maar een benadering die ons herinnert aan wat er allemaal bij leren komt kijken. Mensen leren vanuit 3 fundamenteel verschillende perspectieven*:

  1. In de ‘eerste persoon’: over jezelf, wie je bent en wat je wilt, en hoe je daarmee om kunt gaan.
  2. In de ‘tweede persoon’: over andere mensen, hun identiteit en verlangens, en hoe je met elkaar kunt omgaan.
  3. In de ‘derde persoon’: over hoe de wereld (dingen, steden, landen, organisaties) in elkaar zit en hoe je daar invloed op kunt uitoefenen; ook het systeemdenken hoort hierbij.

Scholen en universiteiten, evenals veel professionele opleidingen, onderwijzen vooral in de derde persoon. Dat is eigenlijk ‘scheef’ leren, want het gaat vooral om cognitie, kennis en informatie, maar nauwelijks om onszelf als mensen. Ons leven speelt zich echter net zozeer af in de ‘eerste persoon’, met onszelf, en in de ‘tweede persoon’, met elkaar. Zeker bij onderwijs over geluk kun je daar niet omheen.

Integraal leren is vaak ook leuker
Wij besteden dus ook aandacht aan persoonlijke en sociale leerprocessen: je gaat zelf of samen aan de slag en wisselt met elkaar uit. We bespreken bijv. wat bepaalde informatie voor jou betekent. Niet in therapeutische zin. Wel in de zin van: dit hoort bij integraal leren. Het kan vaak verrassend interessant zijn. Het beklijft ook beter.

Certificaat
Deelnemers ontvangen na afloop een getekend certificaat (mits zij alle zes dagen hebben deelgenomen, dan wel bij noodgedwongen afwezigheid dit hebben ingehaald). Dit certificaat bevat eveneens een globale omschrijving van wat zij hebben geleerd.

* De indeling in drie ‘personen’ is ontleend aan de grammatica. Deze driedeling is zo fundamenteel, dat je die in elke taal tegenkomt. Er zijn weinig filosofen of onderzoekers die daar oog voor hebben. Uitzonderingen zijn bijv. de maatschappijfilosoof Habermas, de onderwijsfilosoof Gert Biesta of de schrijver van het boek ‘Emotional intelligence’ en tevens onderwijsvernieuwer Daniel Goleman.
Tal van experts en autoriteiten gaan er echter aan voorbij. Vaak zie je dan dat ze slechts een deel van deze drie perspectieven bestrijken (meestal alleen het derde persoons-perspectief). Ze verwachten bijvoorbeeld innovatie vooral van de technologie en hebben dan geen oog voor het vermogen van mensen om zelf, samen met elkaar, hun leven te veranderen.

%d bloggers liken dit:
search previous next tag category expand menu location phone mail time cart zoom edit close